Zabiegi

interwencyjne

 

ZASTOSOWANIE METOD INRERWENCYJNYCH W PORADNI LECZENIA BÓLU 

Zastosowanie metod inwazyjnych powinno się rozważyć, jeśli zachowawcze metody leczenia bólu (farmakoterapia, fizjoterapia, psychoterapia) są nieskuteczne lub powodują nieakceptowalne objawy niepożądane, a charakter bólu i jego lokalizacja odpowiadają wskazaniom do zastosowania danej metody.

Główne wskazania stanowią dolegliwości bólowe oporne na leczenie farmakologiczne, występujące w wyraźnie ograniczonym miejscu (narząd ruchu, ból towarzyszący chorobie nowotworowej, ból neuropatyczny). 

Pełne rozpoznanie, rodzaj procedury interwencyjnej i stan ogólny pacjenta (podobnie jak kwalifikacja anestezjologiczna do znieczulenia do każdej procedury zabiegowej) determinują sposób i miejsce wykonania zabiegu: ambulatorium / ambulatorium poradni leczenia bólu, warunki oddziału szpitalnego/ szpitalnego oddziału leczenia bólu.

Przed przeprowadzeniem zabiegu interwencyjnego lekarz ma obowiązek udzielić choremu wszechstronnej, wyczerpującej informacji i uzyskać świadomą, pisemną zgodę na dany zabieg.  

Warunkiem wykonania zabiegu jest brak przeciwwskazań do procedury inwazyjnej, przekazanie przez lekarza choremu pełnej informacji na temat celu, skuteczności i bezpieczeństwa danego zabiegu oraz wyrażenie przez chorego świadomej zgody na piśmie.

Lekarz wykonujący zabieg powinien dysponować odpowiednią wiedzą i umiejętnościami. Zabieg powinien być wykonany prawidłowo techniczne z zachowaniem aseptyki i odpowiedniej ostrożności, w warunkach gabinetu zabiegowego, przy pomocy stymulatora, USG, fluoroskopii lub innych metod w celu identyfikacji struktur nerwowych i mięśniowo-szkieletowych.

Istotnym warunkiem wykonania zabiegu przez lekarza jest porównanie stanu miejscowego (zakresu ruchomości w stawie, temperatury skóry, zmiany zabarwienia skóry, bolesności i in.) przed zabiegiem oraz po jego wykonaniu oraz ocena efektu przeciwbólowego i ewentualnych objawów niepożądanych w określonych (także odległych) punktach czasowych.

Wyboru metody inwazyjnej zawsze dokonuje lekarz na podstawie danych z wywiadu i badania przedmiotowego, planowanego przebiegu leczenia bólu oraz realistycznych oczekiwań chorego.

Przeprowadzenie zabiegu neurodestrukcyjnego (neuroliza, kriolezja, termolezja) należy poprzedzić wykonaniem blokady diagnostyczno-prognostycznej, która ma na celu nie tylko potwierdzenie lokalizacji źródła bólu, ale także wskazanie pacjentowi, jakich doznań będzie doświadczał po neurodestrukcji (np. ulga lub zniesienie bólu, mrowienie, drętwienie).  

KRIOLEZJA polega na wprowadzeniu aplikatora niskiej temperatury do miejsca planowanego uszkodzenia tkanki nerwowej. Na końcu aplikatora generowana jest temperatura około –60°C. Zamrożenie blokuje przewodnictwo nerwowe podobnie do leków znieczulenia miejscowego, choć blokada działa znacznie krócej.

TERMOLEZJA jest metodą niszczenia struktur nerwowych za pomocą działania temperatury około 60–80°C, generowanej wokół końca specjalnej elektrody, którą się wprowadza precyzyjnie do tkanki nerwowej. Zabieg taki rozważa się, gdy zawodzą inne, mniej inwazyjne metody leczenia, a wynik blokady prognostycznej i terapeutycznej był dodatni, tj. uzyskano przynajmniej 30-50 procentową ulgę w bólu.

NEUROLIZA polega na podaniu pod kontrolą USG lub RTG w okolicę danej struktury nerwowej środka neurolitycznego, którym najczęściej jest alkohol etylowy w stężeniu 50–96%. Mechanizm działania środka neurolitycznego polega na wywołaniu tzw. wallerianowskiego uszkodzenia włókien nerwowych, co się przejawia uszkodzeniem substancji białkowych i lipidowych w aksonach, a końcowym efektem jest długotrwałe zahamowanie przewodzenia bodźca elektrycznego wzdłuż aksonu.

Wkrótce po neurolizie rozpoczyna się regeneracja nerwu, a czas trwania tego procesu jest osobniczo zmienny.